Wprowadzenie struktur JPK CIT to rewolucyjna zmiana w raportowaniu danych dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych. Nowe przepisy zmienią sposób komunikacji z fiskusem, zastępując dotychczasowe podejście ustrukturyzowanymi danymi w formie cyfrowej. Wprowadzenie nowych obowiązków raportowych może budzić niepokój podatników. Zatem kluczowa będzie wiedza – od kiedy dany podatnik będzie objęty obowiązkiem raportowania JPK CIT oraz w jakim terminie i z jaką częstotliwością powinien realizować ten obowiązek?
Czym jest JPK CIT i kogo obejmuje?
JPK CIT to rozszerzona struktura Jednolitego Pliku Kontrolnego obejmująca dwie schemy: JPK_KR_PD oraz JPK_ST_KR. W ramach tych schem podatnicy CIT są zobowiązani do przekazywania organom podatkowym nie tylko ewidencji księgowej (ksiąg rachunkowych) ale także szczegółowych danych podatkowych.
Schemy JPK CIT nie są kolejną “prostą deklaracją” do złożenia. To narzędzie, które precyzyjnie pokazuje organom podatkowym, w jaki sposób podatnik przechodzi od wyniku finansowego do wyniku podatkowego.
W praktyce oznacza to obowiązek raportowania bardzo szczegółowych informacji, obejmujących:
● zapisy z ksiąg rachunkowych (pełną analitykę i dziennik księgowań),
● oznaczenie pozycji wyłączonych z kosztów uzyskania przychodu i przychodów podatkowych,
● oznaczenie różnic przejściowych i trwałych między wynikiem finansowym i podatkowym,
● wyodrębnienie transakcji z podmiotami powiązanymi,
● szczegółową ewidencję środków trwałych i WNiP (zarówno podatkową jaki i rachunkową).
Kto będzie raportować JPK CIT jako pierwszy?
Zgodnie z uchwalonymi przepisami, harmonogram raportowania JPK CIT jest już ustalony i podzielony na etapy.
-
Pierwsze podmioty przekażą JPK CIT za rok podatkowy rozpoczynający się w okresie od 01.01.2025 do 31.12.2025 r. i obejmie:
● Podatkowe Grupy Kapitałowe (PGK) – bez względu na wielkość przychodów wygenerowanych w poprzednim (2024) roku podatkowym,
● największych podatników CIT, czyli podmiotów, których wartość przychodu w poprzednim (2024) roku podatkowym przekroczyła 50 mln EUR (a w przypadku spółek niebędących osobami prawnymi – roku obrotowym) .
-
Za rok podatkowy rozpoczynający się w okresie 01.01.2026 do 31.12.2026, JPK CIT złożą mniejsze podmioty, będące czynnymi podatnikami VAT, zobowiązane do przesyłania miesięcznych deklaracji VAT.
-
Za rok podatkowy rozpoczynający się w okresie 01.01.2027 do 31.12.2027, JPK CIT złożą pozostali podatnicy CIT.
Część podmiotów, bez względu na wielkość przychodów i statusu dla celów VAT, nie są w ogóle zobowiązane raportowania JPK CIT. Należą do nich m.in.: jednostki zwolnione podmiotowo z CIT (z wyjątkiem fundacji rodzinnych), podatnicy uprawnieni do składania zeznań podatkowych w formie papierowej oraz niektóre organizacje pozarządowe.
Kiedy i jak często trzeba składać JPK CIT?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszyscy podatnicy CIT, niezależnie od wielkości przychodów, będą składać JPK CIT za okresy roczne, w terminie do dnia złożenia deklaracji CIT za ten rok (tj. do 31 marca – w przypadku podatników, u których rok podatkowy jest równy z rokiem kalendarzowym).
Ustawodawca nie przewidział miesięcznych czy też kwartalnych terminów raportowania JPK CIT. Dopuszczalne jest jednak generowane i składanie pliku JPK_KR_PD za dowolne okresy cząstkowe (miesięczne, kwartalne lub inne). Niezależnie od tego, czy plik jest generowany za cały rok podatkowy, czy za okres cząstkowy – musi on zachować ciągłość zapisów (bez luk i powtórzeń).
Warto mieć na uwadze, że Ministerstwo Finansów planuje wydłużyć terminy przesyłania JPK CIT do końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego (tj. do 31 lipca – w przypadku podatników, u których rok podatkowy jest równy z rokiem kalendarzowym). W tym celu opublikowano projekt zmiany ustawy o CIT oraz projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki. Jednak do czasu wejścia w życie projektowanych zmian obowiązują dotychczasowe terminy składania JPK CIT.
Warto zatem na bieżąco monitorować zmiany przepisów w tym zakresie.
Terminy raportowania JPK CIT a rok podatkowy
Określenie terminu, w którym dany podatnik zobowiązany jest do przesyłania JPK CIT uzależnione jest od przyjętego przez niego roku podatkowego, który nie zawsze pokrywa się z rokiem kalendarzowym.
W rezultacie, w przypadku podatników CIT, u których rok podatkowy rozpoczyna się później niż 1 stycznia, terminy raportowania JPK CIT będą również późniejsze, analogicznie jak termin złożenia deklaracji CIT.
Co się dzieje, jeśli JPK CIT nie zostanie złożony na czas?
Niedotrzymanie terminu złożenia JPK CIT nie jest drobnym uchybieniem. Obowiązek ten ma fundamentalne znaczenie dla przejrzystości rozliczeń podatkowych, a jego naruszenie wiąże się z szeregiem poważnych konsekwencji, zarówno na gruncie Ordynacji Podatkowej, Kodeksu Karnego Skarbowego, jak i samej ustawy o CIT.
Możliwe konsekwencje dla podatnika i osób odpowiedzialnych to m.in.:
● kary finansowe dla podatnika, które mogą przybrać formę dodatkowego zobowiązania podatkowego lub odrębnych kar pieniężnych (mandatu, grzywny),
● członkowie zarządu lub osoby odpowiedzialne za finanse mogą ponieść odpowiedzialność karną skarbową (osobistą),
● ryzyko utraty prawa do korzystania z ulg i preferencji w CIT,
● Organ podatkowy może oszacować podstawę opodatkowania, co jest zazwyczaj niekorzystne dla podatnika,
● Niezłożenie lub spóźnione złożenie pliku może być sygnałem dla organu podatkowego do wszczęcia szczegółowej kontroli podatkowej.
Ewentualne wystąpienie powyższych konsekwencji powinno poprzedzić wezwanie podatnika do złożenia zaległego pliku.
Aby zapobiec niepożądanym konsekwencjom, kluczowa jest:
● znajomość aktualnych przepisów tj. od kiedy dany podatnik został objęty obowiązkiem raportowania JPK CIT i w jakim terminie powinien przesłać pliki po raz pierwszy,
● techniczne dostosowanie systemów księgowych oraz zapewnienie możliwości prawidłowego i terminowego generowania plików JPK CIT,
● Dbanie o rzetelność i kompletność zapisów w księgach, co obniża ryzyko wystąpienia błędów w JPK CIT.
Jak przygotować firmę do składania JPK CIT?
Obowiązek rocznego raportowania JPK CIT jest znaczącym wyzwaniem dla podatników CIT. Prawdziwa trudność polega na możliwości wygenerowania z systemu finansowo-księgowego spójnego, kompletnego i zgodnego ze schemą pliku w wymaganym formacie i terminie.
Analiza procesów i danych źródłowych
Na wstępie kluczowa jest kompleksowa analiza przepływu informacji finansowych i podatkowych w firmie oraz mapowanie procesów podatkowo-księgowych.
W praktyce chodzi o odpowiedź na pytania:
● skąd pochodzą dane do rozliczeń CIT (systemy finansowo-księgowe, moduły controllingowe, arkusze kalkulacyjne),
● które dane są krytyczne dla JPK CIT (np. klasyfikacja przychodów i kosztów podatkowych, ewidencja różnic trwałych i przejściowych, transakcje z podmiotami powiązanymi, dane o środkach trwałych i WNiP),
● czy obecna struktura planu kont jest wystarczająca do prawidłowego przedstawienia danych w plikach JPK CIT,
● kto odpowiada za poszczególne etapy przygotowania informacji i ich weryfikację,
● jakie są wewnętrzne procedury zamykania okresów (miesiąca, kwartału, roku)
Taki przegląd pozwoli ocenić, czy obecne narzędzia ł i procedury pozwalają na prawidłowe i terminowe przygotowanie plików JPK CIT.
Technologia i automatyzacja
Kompleksowe przygotowanie danych do złożenia JPK CIT wymaga solidnego wsparcia technologicznego. W tym celu konieczne jest:
● dostosowanie systemu ERP lub finansowo-księgowego do generowania danych w odpowiednim układzie i formacie (implementacja struktur logicznych JPK CIT),
● ograniczenie korzystania z pozasystemowych kalkulacji, skutkujących ręcznymi korektami i przeksięgowaniami, co minimalizuje ryzyko błędów i niespójności danych źródłowych,
● wdrożenie narzędzi kontrolnych (automatyzacja), które wychwycą niespójności i błędy danych jeszcze na etapie wewnętrznej weryfikacji danych (przed wysyłką pliku).
● techniczna walidacja pliku, umożliwiająca potwierdzenie że wszystkie wymagane pola schemy zostały prawidłowo uzupełnione. Warto zaznaczyć, że prawidłowy wynik walidacji technicznej nie wyklucza błędów merytorycznych w JPK CIT.
Procedury wewnętrzne i odpowiedzialność
Aby efektywnie wywiązywać się z obowiązku raportowania JPK CIT, niezbędne są jasno zdefiniowane procedury wewnętrzne oraz rozpisane role, tj.:
● kto odpowiada za przygotowanie danych źródłowych i ich wstępną weryfikację?,
● kto dokonuje przeglądu i weryfikacji merytorycznej danych pod kątem zgodności z przepisami podatkowymi?,
● kto zatwierdza ostateczną wersję plików JPK CIT przed jego wysyłką?,
● jakie są wewnętrzne terminy na poszczególne etapy pracy, aby dotrzymać ustawowego terminy złożenia pliku rocznego?
Jasne procedury są kluczowe aby uniknąć opóźnień i zapewnić, że wszystkie niezbędne informacje są dostępne i merytorycznie poprawne.
JPK CIT a dotychczasowe obowiązki sprawozdawcze
Wprowadzenie JPK CIT nie zastępuje obecnych obowiązków sprawozdawczych, lecz stanowi ich cyfrowe uzupełnienie i rozszerzenie. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca:
● nadal składa deklarację CIT-8 wraz z załącznikami (pliki JPK CIT zawierają szczegółowe dane źródłowe, składające się na zagregowane kwoty ujęte w deklaracji CIT).
● nadal prowadzi księgi rachunkowe zgodnie z ustawą o rachunkowości, jednak dodatkowym wymogiem jest obowiązek ich cyfryzacji czyli prowadzenia przy użyciu programów komputerowych,
● równolegle przygotowuje i raz do roku przesyła księgi rachunkowe w formie elektronicznej do organów podatkowych w wymaganej strukturze logicznej (JPK CIT).
JPK CIT jest swego rodzaju “rentgenem” rozliczeń CIT. Deklaracja roczna przedstawia jedynie wynik końcowy przedstawiony w kwotach zagregowanych, natomiast JPK CIT pokazuje całą drogę i każdy pojedynczy dokument źródłowy i zapis w księgach, które do tego wyniku prowadzą.
W przypadku wątpliwości ze strony organów podatkowych co do prawidłowości rozliczenia CIT – podatnik ma prawo dokonać własnych ustaleń i przedstawić wyniki tych ustaleń organom podatkowym.
Dlaczego warto przygotować się wcześniej?
W tym kontekście kluczowe jest zrozumienie, że samo ustalenie terminy złożenia rocznego pliku JPK CIT to tylko wierzchołek góry lodowej. Prawdziwe wyzwanie leży w kompleksowym przygotowaniu firmy do wygenerowania w odpowiednim czasie pliku, który będzie spójny, kompletny oraz zgodny z wymaganiami technicznymi i merytorycznymi przepisów.
Im większa skala działalności i bardziej złożone jej rozliczenia podatkowe oraz struktura ksiąg rachunkowych, tym proces przygotowania jest bardziej czasochłonny i wymaga większych zasobów:
● dłużej trwa implementacja struktur logicznych JPK CIT i dostosowanie systemów ERP oraz finansowo-księgowych,
● więcej pracy wymaga weryfikacja i uporządkowanie danych, upewnienie się co do ich poprawności i kompletności,
● większe jest ryzyko, że bez odpowiedniego wsparcia zewnętrznego, kluczowe aspekty przygotowania wdrożenia zostaną przeoczone.
Dlatego wiele firm decyduje się na przegląd procesów podatkowo-księgowych, testowe generowanie plików JPK CIT i wdrożenie niezbędnych zmian zanim systemowych oraz proceduralnych przed upływem terminu raportowania. Takie proaktywne podejście pozwala na:
● Wychwycenie potencjalnych błędów, niespójności danych oraz luk w procesach w bezpiecznym, kontrolowanym środowisku,
● Uniknięcie nerwowych działań “na ostatnią chwilę”, które zazwyczaj stwarzają ryzyko wystąpienia błędów i opóźnień,
● Zbudowanie pewności, że roczny plik JPK CIT zostanie złożony prawidłowo i terminowo.
Na co zwrócić uwagę, planując harmonogram wdrożenia JPK CIT?
Kluczowe jest ułożenie praktycznego planu działania, który przygotuje firmę do realizacji nowych obowiązków sprawozdawczych. Warto przy tym zwrócić uwagę na następujące elementy:
● Rok podatkowy i data, od której podatnik został objęty obowiązkiem raportowania JPK CIT,
● Monitorowanie zmian w przepisach dotyczących raportowania JPK CIT, w szczególności w odniesieniu do zmiany terminu przesyłania plików do organu podatkowego,
● Dopasowanie terminarza zamknięć miesięcznych i kwartalnych tak, aby dane niezbędne do sporządzenia rocznego JPK CIT były gotowe i zweryfikowane z odpowiednim wyprzedzeniem.
● Identyfikacja wszystkich procesów księgowych i podatkowych mających wpływ na raportowane JPK CIT (w tym mapowanie kont, ewidencja różnic przejściowych i trwałych, transakcje z podmiotami powiązanymi),
● Ocena kompetencji i wiedzy obecnego zespołu finansowo-księgowy na temat struktury i wymagań JPK CIT.
● Weryfikacja czy zespół dysponuje wystarczającymi zasobami czasowymi, aby realizować dodatkowe czynności związane z rocznym raportowaniem i weryfikacją danych.
● Weryfikacja czy system finansowo-księgowy lub ERP jest w stanie automatycznie i bezbłędnie wygenerować dane w wymaganej strukturze logicznej.
● Weryfikacja jakości i spójności danych źródłowych oraz minimalizacja potrzeby wprowadzania ręcznych korekt.
● Wdrożenie mechanizmów walidacji danych zgodnych ze schemą JPK CIT, które umożliwią wykrywanie błędów formalnych i merytorycznych jeszcze przed wysyłką pliku.
● Wprowadzenie jasnych procedur wewnętrzne określających role i odpowiedzialność za każdy etap przygotowania, weryfikacji i akceptacji danych do JPK CIT.
● Wprowadzenie mechanizmów kontroli danych na różnych etapach procesu, co pozwoli na szybkie identyfikowanie i eliminowanie niezgodności przed wysyłką pliku.
W efekcie powyższe działania powinny prowadzić do zbudowania takiego systemu pracy, aby roczne raportowanie JPK CIT stało się naturalnym elementem procesów w firmie, a nie cyklicznym źródłem stresu i ryzyka.
